Sadıkoğlu’ndan Deprem Sonrası Malatya Ekonomisi İçin Kesintisiz Mücadele

6 Şubat 2023 depremlerinde ağır hasar alan Malatya’da yalnızca konutlar değil, kentin ticari ve sınai altyapısı da büyük ölçüde zarar gördü. Binlerce işyerinin kullanılamaz hale gelmesi; üretim, ticaret, istihdam ve sermaye yapısında ciddi kayıplara neden oldu.

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO), depremin hemen ardından üyelerinin durumunu belirlemek amacıyla kapsamlı bir çalışma başlattı. O dönem yaklaşık 10 bin üyesi bulunan Oda tarafından gerçekleştirilen telefon görüşmeleriyle işletmelerdeki hasar durumu, üretim kapasitesi, finansman ihtiyacı ve çözüm bekleyen sorunlar kayıt altına alındı.

MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu da elde edilen veriler doğrultusunda hazırlanan talepleri Cumhurbaşkanlığı, ilgili bakanlıklar, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile uluslararası kuruluşlara iletti.

Geçici Ticaret Alanları İçin İlk Aylarda Çağrı

Depremin ardından işyerlerini kaybeden esnafın yeniden ticari faaliyete başlaması için konteyner çarşıların kurulmasını isteyen Sadıkoğlu, Mart 2023’te yaptığı çağrıda geçici ticaret alanlarının hızla oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Konteyner çarşıların kurulmasının ardından ise konum seçimi, 21 metrekarelik alanların yetersizliği ve bazı bölgelerde ticari hareketliliğin oluşmaması gibi sorunlar MTSO tarafından ilgili kurumlara taşındı.

Finansman Ve Hibe Desteği Talep Edildi

İşyerini, stoklarını ve işletme sermayesini kaybeden firmalar için geri ödemesiz hibe, faizsiz veya düşük faizli kredi sağlanmasını talep eden Sadıkoğlu, mevcut kredi borçlarının da ötelenmesi yönünde girişimlerde bulundu.

KOSGEB Deprem Kredisi’nin kapsamının genişletilmesi gerektiğini belirten Sadıkoğlu, finansmana erişimin işletmelerin devamlılığı açısından kritik önem taşıdığını ifade ederek, “Bugün destek olunmayacaksa ne zaman olunacak?” sözleriyle çağrısını yineledi.

Mücbir Sebep İçin Üç Yılı Aşan Takip

Sadıkoğlu’nun en uzun süre gündemde tuttuğu başlıklardan biri de mücbir sebep uygulaması oldu. Uygulamanın sona ermesinin depremden etkilenen işletmeler üzerinde yeni bir yük oluşturacağını belirten Sadıkoğlu, işyerleri teslim edilmeden ve ticaret normal seyrine dönmeden mücbir sebep halinin kaldırılmaması gerektiğini savundu.

Mücbir sebep uygulaması farklı tarihlerde uzatılırken MTSO, sürenin yanı sıra kapsamın da genişletilmesi yönündeki taleplerini sürdürdü.

250 STK Ortak Çağrıda Bulundu

Mücbir sebep uygulamasının devam etmesi amacıyla 22 Ağustos 2024’te Sadıkoğlu’nun öncülüğünde yaklaşık 250 sivil toplum kuruluşunun katılımıyla ortak açıklama yapıldı. Böylece iş dünyasının talebi, şehir genelini kapsayan ortak bir çağrıya dönüştürüldü.

Depremden Etkilenen İşletmelere 20 Milyon TL Hibe

MTSO ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğinde yürütülen program kapsamında depremden etkilenen işletmelere toplam 20 milyon TL geri ödemesiz hibe desteği sağlandı.

Başvuru sürecinin daha etkin yürütülmesi ve işletmelerin doğru yönlendirilmesi amacıyla MTSO bünyesinde UNDP Destek Masası oluşturuldu.

Dört İl İçin Özel Teşvik Bölgesi Önerisi

Sadıkoğlu, depremden ağır şekilde etkilenen Malatya, Hatay, Kahramanmaraş ve Adıyaman’ın en az beş yıl süreyle “Özel Teşvik Bölgesi” ilan edilmesini talep etti.

Vergi ve SGK desteklerinin yanı sıra yatırım, kredi, üretim ve kentsel dönüşüm alanlarında özel düzenlemeler içeren öneri ekonomi yönetimine sunuldu.

İşgücü Kaybına Karşı Yeni SGK Modeli

Depremin ardından Malatya’dan yaşanan göç nedeniyle işletmelerin nitelikli personel bulmakta zorlandığına dikkat çeken Sadıkoğlu, SGK işçi ve işveren paylarının belirli bir süre çalışanlara aktarılmasını önerdi.

Sadıkoğlu, söz konusu modelin kentten ayrılan çalışanların geri dönmesine ve işletmelerin istihdam kapasitesinin korunmasına katkı sağlayacağını kaydetti.

“Yerelden Tedarik Krediden Daha Değerli”

AFAD, Türk Kızılay, TOKİ ve deprem bölgesinde yatırım yapan diğer kamu kurumlarına yerel firmaları tercih etmeleri çağrısında bulunan Sadıkoğlu, kentte gerçekleştirilen kamu harcamalarının Malatya ekonomisine doğrudan katkı sağlaması gerektiğini vurguladı.

Sadıkoğlu, “Yerelden tedarik, işletmelerimiz için krediden daha değerli. Şehrimize yapılan harcama yine şehrimizin ekonomisine dönmeli” ifadelerini kullandı.

Yerinde Dönüşüm Desteğinin Artırılması İstendi

Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında açıklanan desteklerin reel inşaat maliyetlerini karşılamadığını belirten Sadıkoğlu, destek tutarlarının güncellenmesini istedi.

MTSO tarafından hazırlanan öneride, yerinde dönüşüm maliyetinin yüzde 60’ının devlet tarafından karşılanacağı yeni bir finansman modelinin uygulanması talep edildi.

KDV’nin Yüzde 1’e İndirilmesi İçin Başvuru

MTSO, yerinde dönüşüm kapsamında yürütülen projelerde yüzde 20 olarak uygulanan Katma Değer Vergisi’nin yüzde 1’e indirilmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığına resmi başvuruda bulundu.

Sadıkoğlu, İstanbul’daki dönüşüm projelerine sağlanan KDV kolaylığının deprem bölgesinde de uygulanması gerektiğini dile getirdi. MTSO’nun verdiği bilgiye göre talep, 2026 yılında Bakanlığın mevzuat çalışmaları kapsamında değerlendirmeye alındı.

60 Tır Yardım Malzemesi Malatya’ya Ulaştırıldı

Depremin ilk günlerinde Türkiye genelindeki oda ve borsa başkanlarıyla görüşerek yardım seferberliği başlatan Sadıkoğlu’nun girişimleriyle yaklaşık 60 tır temel ihtiyaç malzemesi Malatya’ya ulaştırıldı.

Kente gönderilen yardım malzemeleri, MTSO’nun koordinasyonunda depremden etkilenen vatandaşlara ve ihtiyaç sahibi ailelere dağıtıldı.